Nachtmerrie: Nonsense of Nuttig?

Maar liefst 6 procent van de bevolking heeft wel eens een nachtmerrie. Dat zijn in Nederland maar liefst 1 miljoen mensen.  Meestal wordt je bevreest bang uit een nachtmerrie en een tijdlang vrees je dat hetgeen wat je tijdends je droom beleefde, ook echt gaat gebeuren…

Mijn naam is Susanne van Doorn, ik ben aan de Universiteit van Tilburg opgeleid tot psycholoog en ik heb daarnaast nog een opleiding gedaan aan het Jungiaanse Instituut in Nijmegen om me te bekwamen in dromen. Ik ben in 2010 opgeleid tot Orthomoleculair therapeut, dat is een veel te moeilijke woord voor kennis over de relatie tussen voedsel en gezondheid. Ik heb 2 sites, een Nederlandse site therapeutvanbinnenuit en een Engelstalige site Mindfunda. Op deze site schrijf ik in de Engelse taal. Mindfunda houdt zich bezig met psychologie, spiritualiteit en neurologie, en sinds kort kun je op mindfunda ook online cursussen volgen: een over de neurologie van dromen. Toen ik studeerde hadden we het altijd over de black box, de hersenen waren een gebied waar we nauwelijks iets van wisten. Nu leven we in de heerlijke tijd dat we kunnen ontdekken wat er in je hersenpan gebeurt. Mijn andere cursus gaat over de mythologie van dromen en dat is wat meer in lijn met mijn  presentatie en workshop van vanavond. Dromen kunnen je in contact brengen met je eigen creativiteit, je eigen wijsheid en soms ook met mogelijke toekomsten. Daarnaast heb ik een Engelstalig boek geschreven gebaseerd op een honderdtal dromen over overledenen: A dreamers guide to the land of the deceasesed. Ik heb deze dromen geinterpreteerd als een letterlijk verslag van wat onze dromende geest denkt dat er gaat geburen met onze ziel na de dood. Daarnaast heb ik een Engelstalige vertaling gemaakt van Vasily Kasatkin’s boek A Theory about dreams. Vasily Kasatkin, een Russische psychiater, verzamelde dromen van al zijn patienten en analyseerde dit in zijn boek. Uit dit boek blijkt een heel duidelijke relatie tussen nachtmerries en gezondheid.

nachtmerries
Workshop Dromen
Rivas Leef & Gezondheidswinkel

 

Vanavond zal ik eerst wat gaan vertellen over wat dromen zijn. We leven in een tijd en een maatschappij waarin alles bewijsbaar moet zijn, rationeel. Wetenschappers zijn de nieuwe rockstars, kijk naar Michio Kaku.

michio kaku quote

Deze brilliante natuurkundige, die de string theorie in een nieuw licht zette, weet als geen ander dat, hoe meer we weten, hoe zekerder we ervan zijn dat we niets weten. Dromen en zeker de interpretatie van dromen, daar willen de meeste wetenschappers hun vingers niet aan branden. Een droom is een verslag achteraf, vaak aangepast aan sociale normen en waarden.

Maar stel je voor dat je zelf een droom kan uitleggen. Als je je dromen serieus begint te nemen dan ga je er ook veel meer onthouden. Als je je gaat verdiepen in je eigen droomsymbolen dan ga je patronen zien. Die je iets vertellen over je eigen innerlijk. Iets over jezelf. Iets dat je nog niet wist. Gnothi Seauton: ken uzelve. Dromen kunnen je helpen met het bewaren van innerlijk evenwicht. Dromen geven je hulp met het gevecht tegen je grootste vijand: jezelf. Als je je in je dromen verdiept spaar je een hoop geld uit: psychiaters zijn duur en een sessie of 12 is standaard. Gemiddeld kost een behandeling bij een psychiater een paar duizend euro.

 

nachtmerrie
Gnotihi Seaton: Grieks voor Ken Uzelve

 

Is dit een droom?

 

nachtmerrie
Nightmare on Elm Street

Ben jij nu aan het dromen? De grens tussen droom en werkelijkheid is maar smal en toch zijn mensen altijd heel zeker dat ze wakker zijn als ik ze dat vraag. Hoe weet je zo zeker dat je niet aan het slapen bent? Er zijn mensen die tijdens een droom weten, of zich realiseren dat ze in een droom zitten. Lucide dromers noemen we dat. De term lucide dromers komt van psychiater Frederik van Eeden die jullie wellicht beter kennen van zijn boeken. De kleine Johannes, van de koele meren des doods, de Nachtbruid enzovoorts. Hij was erg geïnteresseerd in het paranormale en onderzocht het leven na de dood door in zijn lucide dromen overleden op te zoeken. In lucide dromen weet je dat je aan het dromen bent en kun je allerlei leuke dingen doen, zoals bijvoorbeeld met andere mensen afspreken. Want hoe weten we zo zeker dat we dit niet allemaal tegelijk aan het dromen zijn? Ik heb op Mindfunda een boekje dat je kunt downloaden overmutual dreaming. Ik heb een onderzoek gedaan waarbij 15 stellen betrokken waren. Ieder stel heb ik opgedeeld in een zender en een ontvanger. De zender moest de ontvanger ontmoeten op een strand. Dus toen de mensen gingen slapen gingen ze zich concentreren op een strand.

nachtmerrie

Daar zouden ze hun partner ontmoet en de gever zouden dan aan die ontvanger een cadeautje moeten geven. ik had 15 verschillende cadeautjes bedacht: dingen als een bloem, of een schelp, of een tarokkaart, een cadeautje aan iemand die heel erg met de tarot bezig was. En een aantal van de dromers had inderdaad het “juiste” cadeautje in hun droomverslag staan, dat is natuurlijk een heel erg kleine kans dat zoiets gebeurt. Ook waren er in de groep intersante “kruisverbanden” ontstaan. Mensen ontmoeten niet hun partner, maar iemand anders uit de groep van dromers…

Maar hoe kom je er nu achter of dat we nu aan het slapen zijn? Daar zijn trucjes voor, die gebruik je ook om lucide te worden tijdens een droom.
De eerste tip is: loop terug in je gedachten: wat deed je een uur geleden, wat deed je voordat je hier kwam? Als dat allemaal helder en probleemloos gaat ben je waarschijnlijk wakker. Omdat de frontaalkwab in je hoofd grotendeels is uitgeschakeld in je droom, accepteer je allerlei bizarre dingen als normaal. Maar als je je aanleert om dit soort dingen te vragen zul je dat ook in je droom gaan doen.
Een tweede tip is om het lichtknopje aan en uit te doen. In het wakkere leven lukt dat wel, in een droom lukt dat niet
Een derde tip is om naar je handen te kijken. Je handen heb je altijd bij je. Als je je overdag traint om naar je handen te kijken terwijl je je afvraagt of je aan het dromen bent zul je dat ook in je dromen gaan doen. Je vingers zien er in een droom anders uit.
Een vierde tip is om twee ker snel achtereen op je horloge te kijken. In een droom zal de tijd de tweede keer anders zijn.

Dus we hebben net vastgesteld dat dit waarschijnlijk geen droom is en dat de inhoud van dromen ons heel veel kennis kan geven over onszelf. Maar wat gebeurt er nu in ons brein als we ons hebben uitgekleed, onze ontspanningsoefeningen hebben gedaan en we wegdrijven naar dromenland?

Tijdens het dromen zijn onze hersenen heel erg hard aan het werk en ze vertonen specifieke golfpatronen. Die golfpatronen zijn ingedeeld in vijf stadia.

Als je naar bed gaat dan staat je biologische klok op rust voor het lichaam. Heb je slaapproblemen, probeer dan, hoe moeilijk het ook is, om geen kunstlicht aan te doen. Ook wandelen in de donkerte kan de melatonine productie, het hormoon dat ervoor zorgt dat je gaat slapen in gang brengen.

nachtmerrie
Slaapstadia

 

Het eerste slaapstadium is de hypnagogische fase. Je ziet allerlei dingen, kleuren, vormen en je lichaam gaat ontspannen. Je hersenen gaan in alfa mode, een ontspannen toestand een toestand waarin je makkelijk te hypnotiseren bent een toestand waarin je hersenen zich bevinden tijdend mediteren.

In het tweede slaapstadia worden je hersengolven theta golven. En in deze fase is der een keer iets onvoorstelbaars gebeurt. Ik ben gevraagd om het vanavond specifiek met jullie te hebben over nachtmerries. Het verhaal dat ik je ga vertellen is een echt gebeurde nachtmerrie die plaats vond in deze fase. Spierverlamming is nog niet opgetreden die komt pas in de fase van de remslaap.

Een 23 jarige man die Kenneth Parks heet en die een geschiedenis van slaapwandelen had, had die avond ruzie met zijn vrouw. Hij was werkeloos omdat hij geld had verduisterd op zijn werk. dat geld had hij gebruikt om te gokken. De familie had dus grote schulden. Man en vrouw hadden ruzie en vrouw zegt: ga jij maar op de bank slapen. En zo werd alles in gang gezet voor het ergste…

Kenneth gaat slapen en terwijl hij niet bij bewustzijn is, stapt hij in zijn auto en rijdt 23 kilometer verder naar het huis van zijn schoonouders. De Parkers zouden namelijk de volgende dag een ontmoeting hebben bij zijn schoonouders om te vertellen over zijn schulden. De deur wordt geopend en Kenneth vermoord zijn schoonmoeder op brute wijze en laat zijn schoonvader voor dood achter. Hij stapt in de auto, met vreselijke pijn aan zijn handen, hij ziet een bebloed mes naast zich liggen en rijdt naar het politiebureau om zichzelf aan te geven. Hij wordt vrijgesproken. Hij had geen motief om zijn schoonouders te vermoorden, hij had juist zijn vrouw, die op straat zwierf, weer verenigd met haar ouders en zijn schoonmoeder was dol op hem. Ook had hij een zware verwonding aan zijn handen, en dat leek hem niet te deren op het politiebureau. Onder de getuigenis van een droomdeskundige werd hij vrijgesproken. Ook zijn vrouw bleef met hem getrouwd tot dat de schulden van zijn verslaving haar te erg werden, toen verliet ze hem. Gelukkig  komt echt zelden voor hoor dat iemand dit soort dingen doet tijdens slaapwandelen…

In de derde slaapfase komen de deltagolven en in de vierde slaapfase heb je non rem dromen. De laatste jaren is er veel meer aandacht voor non rem dromen. De vijfde slaapfase is de remslaap: de ogen draaien heen en weer: recent onderzoek heeft aangetoond dat onze ogen draaien omdat we verschillende beelden zien.

Nachtmerries een blessing in disguise

6 procent van de bevolking, meer dan 1 miljoen mensen hebben regelmatig nachtmerries. Post traumatische stress stoornis van bijvoorbeeld soldaten of mensen die een trauma hebben meegemaakt zijn weinig symbolisch. Als iemand die aan ptst leidt weer symbolisch gaat dromen is dat een teken van genezing. In mijn boek A theory about dreams zie je ook duidelijk dat nachtmerries veel vaker voorkomen als iemand ziek gaat worden.

Er is een behandeling bij nachtmerries die succesvol is: namelijk terug in de droom gaan, je de droom voor de geest te halen en dan een positief einde te herschrijven. Als bijvoorbeeld je kind een nachtmerrie heeft dan kun je je als ouder heel veel zorgen gaan maken. Een van mijn zoons bijvoorbeeld, durfde een paar jaar geleden niet meer te gaan slapen omdat hij iedere keer droomde dat hij dood zou gaan. Ik heb het serieus genomen en we hebben ervoor gezorgd dat we wisten dat hij geen ziektes onder de leden had (altijd eerst een droom letterlijk nemen). Daarna heb ik hem vertelt dat meestal dromen over dood gaan iets symbolisch is. Dus heb ik hem vertelt dat hij samen met mij terug moet gaan in de droom, samen zittend op de bank, ogen dicht zodat hij tegen me aan kon kruipen als hij bang was en hebben we gezocht naar vrienden in zijn droom die hem konden komen helpen in zijn strijd zodat hij dit keer wel won. Die avond heb ik hem geadviseerd om weer te denken aan die veranderende droom en me te vertellen of de droom veranderd was. Hij werd helemaal blij wakker en zei de volgende ochtend tegen me: “ik ga nog niet dood hoor, ik werd geholpen door vrienden”.

Nachtmerries zijn altijd een inspiratiebron voor hollywood. De moeder van alle horrorfilms is Nightmare on Elm Street, en die zit barstensvol emoties die we allemaal kennen uit nachtmerries. Elke droom die we hebben is een verhaal en elk verhaal draait om een conflict. Je zou kunnen zeggen dat we elke avond naar de bioscoop gaan. En net als bij een film, krijgt een droom gewoon meer diepgang als je hem interpreteert.

Nightmare on Elm Street gaat over een man die vermoord is door boze ouders omdat hij hun kinderen heeft vermoord. Hij komt terug in de dromen van de kinderen van de mensen die hem in brand hebben gestoken en hij vermoord ze in hun slaap.

De film nightmare past perfect bij de vraag waarmee we begonnen daarnet. Wat is een droom precies? In deze moeder van alle horror films liggen niet alleen een heleboel archetypes besloten, maar je vraagt je ook af: is de hele film eigenlijk een droom? Het verhaal in het kort gaat over de slechte kant, de duivel, de schaduwzijde gesymboliseerd door Freddy Krueger. En waar een slechterik is is ook altijd de held.

DE HELD

nachtmerrie
Kristin parker: droom strijder

Iedere film, ieder theaterstuk en ook iedere droom heeft een held. Een held zet zich in voor de samenleving. In de film is het Kirstin Parker, die slachtoffer is maar een bepaalde gave heeft waarmee ze dingen van de droom wereld naar de werkelijke wereld kan brengen. Ze is een dream warrior, een droom strijder die heel bekwaam een verbinding kan maken tussen de wakkere- en de droom wereld. Dat is precies wat we vanavond in onze droom workshop gaan doen. We gaan het wakkere leven verbinden met de droom wereld.

DE DOOD

Wat de held bijna altijd moet aangaan is een confrontatie met de dood. Een letterlijke of een figuurlijke dood waarna hij weer opstaat en terugkomt. Deze opoffering maakt de held tot een held, hij wil zichzelf geven, opofferen voor het welzijn van de groep. Het is het symbool van een totale overgave van onze persoonlijkheid aan het grotere geheel.

Als je zelf terugdenkt aan dromen waarmee je te maken kreeg met dood, doodgaan of levensbedreigende situaties, denk dan eens terug aan de veranderingen in je leven die zo’n droom voorspelde. Ik heb dromen gehad die de dood van huisdieren voorspelden, de dood van mezelf voorspelden, de dood van mijn geliefde voorspelden. Neem het, hoe moeilijk het soms ook is, niet meteen letterlijk, maar onderzoek wel alle mogelijkheden. Zo heeft Amerikaanse president Abraham Lincoln een droom gehad die voorspelde dat hij dood zou gaan. In zijn droom liep hij rond in het witte huis en iedereen was in rouw. Hij vroeg wie er overleden was en werd meegenomen naar de rouwkamer en zag zichzelf daar in een kist liggen. Na de droom werd de beveiliging verscherpt, maar oude avond van de aanslag op hem, had hij een politieagent die verslaafd was aan alcohol en die in de pauze, waarin Lincoln vermoord werd, naar de kroeg was gelopen.

Kortom: raak na zo’n droom niet in paniek, de meeste dromen zijn symbolisch maar onderzoek wel altijd de mogelijkheid dat een droom een mogelijke toekomst voorspelt. Als je, zoals Lincoln, een ruimte ziet of een persoon ziet, die precies lijkt op de wakkere wereld, of je herkent iets in de wakkere wereld uit je droom neem dan meteen voorzorgsmaatregelen. Er was een vrouw die een nachtmerrie had over een aanrijding die ze in haar droom had op een brug vlakbij haar huis met een groene auto. Een paar maanden later, lag er inderdaad sneeuw. Terwijl ze naar de brug toe reed, sprong het licht op rood en ze bleef staan. Aan de overkant zag ze precies zo’n groene auto staan voor het rode stoplicht als in haar droom. Toen het licht op groen sprong, gaf ze geen gas. Auto’s achter haar werden boos en begonnen te toeteren maar ze bleef staan. En inderdaad, de groene auto die vanaf de andere kant van de brug naar haar toe kwam raken raakte inde slip en nam daarbij de hele brug in beslag. Als zij was gaan rijden was ze in een heftige botsing met de groene auto gekomen die ze misschien niet had overleefd. Dus je kunt maar beter een paar mensen in het verkeer boos op je hebben dan dat je op een ongeluk inrijd dat je in je droom hebt voorzien.

Dus neem dit mee als regel een: check altijd of een droom wellicht iets letterlijk bedoelt, zonder symbolen.

DE SCHADUW

Waar er een held is die zich opoffert is er natuurlijk ook de verpersoonlijking van het kwaad. De schaduw. Je eigen schaduw ontdekken is natuurlijk het streven van iedere Jungiaan en ik kan uit ervaring zeggen dat je met het onderkennen van je eigen slechte kanten milder wordt voor de fouten van anderen. De schaduw is meestal iemand van je eigen geslacht en leeftijd die je echt helemaal niet mag. Het is ene hele stap om toe te geven dat je zelf niet perfect bent. We worden opgevoed om perfect te zijn, foutloos. Scholen bestraffen fouten, ouders hebben regels waar je aan moet voldoen en pas dan, als je perfect bent, krijg je liefde. Geloof me, je wilt niet je hele leven je best doen om perfect te worden en altijd maar wachten tot iemand je liefde en waardering geeft. Dat zou heerlijk zijn maar zo zit de wereld helaas niet in elkaar. Van jezelf houden, jezelf echt leren kennen en waarderen daar zijn dromen het perfecte middel voor.

ENGE SCHOOLHERINNERINGEN

Wat ik altijd vraag aan mensen die een consult bij mij willen is om mij hun leven te vertellen. Ik heb nog nooit een saai verhaal gehoord. Er zijn twee dingen die vaak voorkomen in dromen, echt heel algemene dingen. School en het huis waarin mensen opgegroeid zijn. Laten we beginnen met school.

Je leeft in vrijheid bij je moeder, vader misschien broertjes en zusjes, en ineens moet je een hele dag op een krap houten stoeltje zitten om te luisteren naar een vreemde vrouw of mensen van wie je aan allerlei regels moet voldoen. Scholen in dromen staan meestal voor uitdagingen in het leven, voor nieuwe dingen die je moet leren terwijl je er misschien nog niet klaar voor bent. Of misschien ben je er wel klaar voor, maar zie je er gewoon tegenop.

Voor de meeste mensen is school niet zo leuk. De individuele persoonlijkheid moet worden onderdrukt, je moet stil zijn, de hele dag luisteren, leren en je wordt klaargestoomd voor een redelijk harde onvriendelijke maatschappij. Scholen hebben weinig oog voor individuele kwaliteiten van leerlingen. Het is vaak, niet altijd natuurlijk, een symbool voor er niet bij horen, outcast zijn, dat is ook een archetype.

DROOMWORKSHOP

We gaan dadelijk met elkaar praten over dromen. Ik stel voor dat mensen bij me komen zitten omdat ik een microfoon heb anders dan gaan jullie je interesse verliezen en komt er zoveel geroezemoes en dat is niet leuk voor de persoon die de droom vertelt. Ik heb een paar regels.

Als je een uitgeschreven droom hebt meegenomen lees hem dan zo letterlijk mogelijk voor want vaak zitten er taal grapjes in dromen dus de originele taal waarin je een droom na het ontwaken opschrijft kan al wat meer onthullen over de droom en zijn betekenis.

Een titel verzinnen is ook belangrijk omdat dit vaak, niet altijd maar wel vaak, het thema van een droom aangeeft. Het kan ook zijn dat je de titel wilt aanpassen nadat je en droom beter begrijpt. Ikzelf archiveer mijn dromen op thema: ik heb een heel handige app die evernote heet en waar ik op woorden die voorkomen in mijn droomverslagen kan zoeken.

Door een droom in de tegenwoordige tijd te vertellen, alsof je er nu op dit moment middenin zit, ervaar je de droom beter. En wij kunnen met zijn allen letten op specifieke lichamelijke reacties en gezichtsuitdrukkingen die we zien bij de dromer. Als iemand van jullie vindt dat ie een waardevolle bijdrage heeft of een goede vraag, steek je vinger even op en ik geef je alle plaats en ruimte om bij te dragen aan het begrip dat iemand heeft over zijn droom. Doe het wel respectvol: zonder labels te plakken want daar hebben we allemaal ene hekel aan. Dus ga niet naar een dromer toe die net een droom heeft vertelt over een leuke stoeipartij met een aantrekkelijke man/vrouw om te zeggen: jij wilt vreemdgaan dat is wel duidelijk. Of zoals ik ook een keer in een droomgroep  heb meegemaakt: een vrouw die een andere vrouw een neuroot noemt na het vertellen van een droom. Daar slaat iedereen van dicht. Hoezeer deze maatschappij ook vindt dat dromen geen betekenis hebben, toch wil bijna niemand zijn dromen vertellen in het openbaar om die reden. Dus een basisregel bij iedere droom die je vertelt wordt is om nooit, volstrekt nooit een oordeel te vellen over de dromer.

LOVING THE ALIEN

Ik ga dadelijk, als we aan de workshop begin doen alsof ik van een andere planeet kom. Ik ga veel vragen stellen. Mensen vinden het altijd lastig om vragen te beantwoorden. Waarschijnlijk ga je je even irriteren: als jij een droom vertelt over je tanden die uitvallen (een van de meest gedroomde thema’s wereldwijd) en ik vraag aan jou: wat is een tand? Dat je niet denkt jezus wat is dat mens stom. Ik doe dat zodat je echt diep in jezelf moet graven om precies te bepalen waarom je dromende brein dit symbool heeft gekozen en niet een ander symbool. Dus als ik een hoop vragen stel, heeft dat tot doel om jou in contact te laten komen met je eigen wijsheden die soms heel diep verborgen liggen onder patronen die al jaren vanzelfsprekend zijn. En juist door je dat soort dingen te helpen formuleren krijg je veel meer inzicht in wie je werkelijk bent: Gnothi Seaton: ken jezelf.

Susanne van Doorn op twitter: @susannevandoorn
Susanne van Doorn op Facebook: https://www.facebook.com/susanne.vandooorn

 

Geef een reactie